İfade özgürlüğü, demokratik toplumun temel taşıdır ve rahatsız edici, şok edici düşünceleri de korur. Ancak bu koruma sınırsız değildir. Bir paylaşımın eleştiri sınırında mı kaldığı yoksa kişilik hakkına saldırı mı oluşturduğu; sözün içeriği, kullanılan ifadenin ağırlığı, hedefin kamusal konumu ve paylaşımın bağlamı birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Üç ayrı sorumluluk alanı
Aynı paylaşım, birbirinden bağımsız üç sonuç doğurabilir:
- Cezai sorumluluk: Hakaret, iftira, tehdit, özel hayatın gizliliğini ihlal ve kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması gibi suçlar gündeme gelebilir. Hakaret suçu kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
- Hukuki sorumluluk: Kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişi; saldırının durdurulmasını, hukuka aykırılığın tespitini, kararın yayımlanmasını ve manevi tazminat ile varsa maddi tazminatı talep edebilir.
- İş hukuku sonuçları: Çalışanın işvereni, yöneticileri veya iş arkadaşları hakkındaki paylaşımları, somut olayın niteliğine göre geçerli hatta haklı fesih sebebi oluşturabilir. Bu değerlendirme paylaşımın içeriği, kamuya açıklığı ve iş ilişkisine etkisi üzerinden yapılır.
Eleştiri ile hakaret arasındaki çizgi
Yargı kararlarında istikrarlı biçimde vurgulanan ölçüt, ifadenin “düşünce açıklaması” niteliğinde kalıp kalmadığıdır. Bir kişinin eylemine, kararına veya kamusal faaliyetine yönelen sert eleştiri korunur. Buna karşılık doğrudan kişinin onur, şeref ve saygınlığını hedef alan, somut bir olguya dayanmayan aşağılayıcı nitelendirmeler koruma alanının dışındadır.
Kamusal figürler bakımından eleştiri sınırı daha geniştir; siyasetçilerin, yöneticilerin ve kamu görevlilerinin kendilerine yönelen eleştirilere daha fazla tahammül göstermesi beklenir. Ancak bu genişleme, kişilik haklarının bütünüyle korumasız kaldığı anlamına gelmez.
Kural olarak: fikre yönelen ifade korunur, kişiye yönelen aşağılama korunmaz.
Paylaşımı yapan siz değilseniz
Başkasına ait bir içeriği paylaşmak, alıntılamak veya yeniden yayımlamak da sorumluluk doğurabilir. Özellikle içeriğin hukuka aykırılığı açıkça bilinebilir durumdaysa, paylaşan kişi kendi fiilinden sorumlu tutulur. Bir içeriği çoğaltarak yaygınlaştırmak, hukuk düzeni açısından bağımsız bir eylemdir.
Hedef alındıysanız ne yapmalısınız?
- Delili güvenceye alın. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir. İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, tarih ve saat bilgisiyle birlikte noter tespiti veya elektronik delil tespiti yaptırılması, dosyanın en güçlü adımıdır.
- Erişimin engellenmesini talep edin. Kişilik hakkı ihlali oluşturan internet içerikleri bakımından sulh ceza hâkimliğine başvurularak erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması istenebilir. Bu usul hızlı işler ve kararlar kısa sürede uygulanır.
- Süreleri takip edin. Hakaret suçunda altı aylık şikâyet süresi, manevi tazminat davasında ise zamanaşımı süreleri işlemeye başlar. Beklemek, çoğu zaman hakkı zayıflatır.
- Tepkinizi hukuk zemininde verin. Karşılık niteliğinde yapılan paylaşımlar, kendi aleyhinize ayrı bir dosya doğurabilir.
Paylaşım yapmadan önce
Kurumsal hesaplar bakımından bir sosyal medya politikası oluşturulması, kriz anında verilecek tepkilerin önceden belirlenmesi ve çalışanların bilgilendirilmesi; sonradan yürütülecek her savunmadan daha etkilidir. Büromuz, kurumsal müvekkilleri için bu politikaların hazırlanması ve dijital itibar süreçlerinin yönetimi konusunda çalışmaktadır.
